سربرگ

به پارس دوک خوش آمدید

بلاگ

کتاب پوشاک در ایران زمین

کتاب پوشاک در ایران زمین

سه شنبه, 29 بهمن 1398 - توسط شیما صالح آبادی

   پژوهش جامع و روشمند علمی در زمینه پوشاک مردم ایران بسیار اندک و انگشت شمار است. پژوهش های موجود دقیق و منظم نبوده و عمدتا دوران کودکی، مراحل ابتدایی و توصیفی خود را می گذراند. مطالعه و بررسی علمی پوشاک ایرانیان و دستیابی به آگاهی های دقیق و روشن درباره تن پوش های مردم دوره ها و قوم ها، گروه های گوناگون و چگونگی سیر تحول و دگرگونی آن ها، تعیین رابطه میان پوشاک با اقلیم و فرهنگ و منزلت اجتماعی، دینی، اقتصادی و نقش  و کارکردهای اجتماعی و فرهنگی هر یک از تن پوش ها جایگاهی بس ارزشمند در پژوهش های تاریخی ـ اجتماعی مردم شناسی دارد.

   پوشاک را می توان بر اساس موضوع های گوناگون تقسیم بندی و با نگرش های متفاوت علمی در فرایند تاریخی، اجتماعی، فرهنگی و هنری بررسی و تجریه و تحلیل کرد. تقسیم بندی پوشاک از لحاظ گروه های قومی، زبانی در دوره های گذشته و کنونی از تقسیم بندی های عمومی و رایج میان پژوهشگران می باشد. همچنین تن پوش های هر گروه و قوم و جامعه را می توان بر مبنای جامه های گروه های جنسی و سنی، فصل های مختلف، کار و اشتغال، خانه و بیرون خانه، مراسم جشن و سوگواری و پوشش اندام ها تقسیم بندی، مطالعه و بررسی کرد.

   کتاب پوشاک در ایران زمین ترجمه فارسی مقالات مربوط به پوشاک ایرانیان در دانشنامه ایرانیکا می باشد. این کتاب در برگیرنده یک دیباچه در معرفی دانشنامه، 28 فصل و 5 پیوست است. آگاهی های نهفته در مقالات این کتاب با چشم پوشی از برخی کم و کاستی ها و اشکالات دیدگاهی و تحقیقی، همراه با تصاویر مربوط به محتوای مقالات برای پژوهشگرانی که بخواهند نظام پوشاک ایرانیان را در حوطه جغرافیایی ـ فرهنگی سرزمین ایران بزرگ، از دوران پیش از اسلام تا امروز بررسی و مطالعه کنند، بسیار سودمند خواهد بود. منابع و ماخذی هم که نویسندگان در پایان مقاله های خود داده اند، علاقه مندان به تحقیق را در پژوهش های موردی مربوط به پوشاک مردم ایران و به دست آوردن اطلاعات دست اول کمک خواهند کرد.

پوشاک در ایران

   اولین ابزار ریسندگی در نزدیکی بهشهر در غار کمربند پیدا شده که مربوط به 7000 سال پیش از میلاد مسیح می باشد. در ناحیه سه گابی کردستان از دورن تابوت های سفالین محتوی اجساد کودکان شواهد باستان شناختی درباره منسوجات مربوط به هزاره پنجم پیش از میلاد بدست آمده است. در تپه سیلک آینه ای پیدا شده که رشته هایی از کتان روی آن دیده می شود. در کهن ترین بخش شهر شوش سوزنی سوراخ دار یافت شده است. به علاوه دو سر نیزه پیدا شده که از نقوش پارچه هایی پوشیده شده بودند که متعلق به 3500 تا 3000 سال پیش از میلاد می باشند.

   شاید جالب باشد که بدانید اسکندر مقدونی هنگامی که ایران را فتح کرده بود لباس ایرانی می پوشید. ایرانی ها اولین کسانی بودند که کت آستین دار و شلوار می پوشیدند. مردمان دیگر تمدن ها مانند آشوریان، بابلیان، یونانیان شلوار نمی پوشیدند و حتی یونانیان به ایرانیان به خاطر پوشیدن شلوار کنایه می زدند تا جایی که اسکندر مقدونی علی رغم پوشیدن لباس ایرانی از پوشیدن شلوار امتناع می کرده است. علاوه بر نقش و نگارهای بدست آمده در آثار تاریخ نگاران یونانی مانند هرودوت هم این نوآوری ایرانیان بازتاب یافته است.

   در دوران اشکانیان شلوار و بالاپوش های آستین دار به تن پوش مرسوم در سرتاسر خاور نزدیک تبدیل گردید. نمونه هایی از شلوار و پیراهن در این دوره را می توانید در تندیس فلزی سردار اشکانی در موزه ایران باستان مشاهده کنید. در دوران ساسانیان کت کوتاه جلوباز استفاده می شده است که بلندای آن تا زیر سینه می رسیده و آستین های بلندی داشته است و با دکمه دایره ای شکل در جلوی سنه بسته می شد. گرداگرد پایین و یقه نیز به نوارهای زیبایی مزین بوده است. این نوع کت در نقوش تاق بستان و بشقاب های نقره ای آن دوره ثبت شده است. بر اساس روایتی کت و شلوار به شکل امروزی در ایران از دوران صفویه رواج یافته و به خصوص بعد از انقلاب مشروطه با گسترش سفرها به اروپا کت و شلوار در بین مردان ایرانی مورد استقبال قرار گرفته است.

   روی نقش های سنگی که در ارگیلی ترکیه یافته شده زنی ایرانی با چادر سوار بر اسب نشان داده می شود. حتی از زیر برف های منطقه پازیریک روسیه سرپوش های پارچه ای زنان هخامنشی پیدا شده است. در یکی از مهرهای سنگی هخامنشی که امروزه در موزه لوور نگهداری می شود یک شاهزاده هخامنشی به همراه همنشینان زنش مشاهده می شود که شاهزاده چادر و همنشینانش سرپوش دارند. واژه شلوار در اصل شروار یا شروال بوده که عرب ها آن را سروال می گویند. در آذری، لری و کردی نیز شروال گفته می شود. در زبان مجاری آن را شلواری و در لاتین آن را سارابارا می گویند.

کتاب پوشاک در ایران زمین,پوشاک در ایران زمین, پوشاک در ایران

این مطلب را در شبکه های اجتماعی زیر به اشتراک بگذارید:

نظرات ( 0 )

ارسال پیام