سربرگ

به پارس دوک خوش آمدید

کتاب هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی

همان طور که در چاپ اول کتاب هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی یادآوری نمودم، در سال­های اخیر نیاز به تدوین تاریخ پوشاک جامعی که پاسخگوی پژوهش­های دانشجویان و جستاری برای آگاهی بیشتر مردم ایران وجهان باشد، احساس می­شد؛ از این رو هنگامی که زنده یاد حمیدرضا باقرزاده تألیف و تدوین کتاب را در سال 1376 به من پیشنهاد نمودند، بی­درنگ پذیرفتم با آنکه عظمت کار به دلیل نبود منابع کافی در آن سال­ها مرا هراسان می­کرد و نیز با آنکه می­دانستم که تألیف چنین اثری کاری گروهی را می­طلبد. ولی یک تنه پژوهش­هایم را آغاز ...

نویسنده : مهرآسا غیبی

دسته بندی : کتاب های پوشاک

وضعیت : موجود است


6600082500

این محصول را در شبکه های اجتماعی زیر به اشتراک بگذارید:

خرید کتاب هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی

همان طور که در چاپ اول کتاب هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی یادآوری نمودم، در سال­های اخیر نیاز به تدوین تاریخ پوشاک جامعی که پاسخگوی پژوهش­های دانشجویان و جستاری برای آگاهی بیشتر مردم ایران وجهان باشد، احساس می­شد؛ از این رو هنگامی که زنده یاد حمیدرضا باقرزاده تألیف و تدوین کتاب را در سال 1376 به من پیشنهاد نمودند، بی­درنگ پذیرفتم با آنکه عظمت کار به دلیل نبود منابع کافی در آن سال­ها مرا هراسان می­کرد و نیز با آنکه می­دانستم که تألیف چنین اثری کاری گروهی را می­طلبد، ولی یک تنه پژوهش­هایم را آغاز کردم.

معرفی کتاب هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی

 به سبب تلاش بازماندگان در تأمین خواسته ­های ایشان، این مرگ زودرس نتوانسته انتشار اثر را به تعویق بیاندازد و چنانچه ملاحظه می­فرمایید به چاپ ششم رسیده­ است. مؤلف ضمن عرض تشکر از فرزند برومندشان آقای سیاوش باقرزاده به خاطر همتی که در پی­گیری تحقق خواست ه­های پدر به خرج داده­ اند، یاد و خاطره ­ی ناشر ارجمند از دست رفته را گرامی می­دارد. ایران به واسطه ­ی موقعیت جغرافیایی خود همواره در میان کشورهای خاورمیانه و خاور نزدیک جایگاه خاصی داشته و دارد؛ کشور کهنسال ما از آغاز در کشمکش با کشورهای جهان بوده ­است از این رو همواره بسیاری از مظاهر فرهنگی و تمدنی ایران و کشورهای دیگر جهان در حال تعامل بوده ­اند؛ با چنین آگاهی ­ای بیگمان نظریه ­ی درست در مورد عناصر پوشاک دشوار می­نمود و تدوین تاریخ آن نیز نمی­توانست بدون نقص باشد؛ ولی هشت سال پژوهش و تحقیق برای هشت هزار سال تاریخ پوشاک کوشش بی­امان را طلب می­کرد. هرگاه تشویق و مساعدت­های ناشر فرهیخته و راهنمایی­های مؤثر برادر ارجمندم دکتر منوچهر غیبی و کمک و همکاری همسر و فرزندانم رامتین و بردیا نبود، هرگز نمی­توانستم به این مهم دست یابم؛ از طرفی مدخل گزینی بخش پوشاک زنان برای دانشنامه زن ایرانی که به پیشنهاد دفتر مشارکت زنان در سال 1379 انجام پذیرفت، در غنی سازی توضیح پاره ­ای اصطلاحات آخر کتاب مؤثر بوده است؛ پژوهش در موزه­ های جهان از طریق اینترنت و جمع­ آوری اطلاعات کتاب­های اساتیدی چون یحیی ذکاء، جلیلذ ضیاءپور، گیرشمن و دیگران که نام­های آنان در متن کتاب آمده است، و نیز بازدید از موزه ­های ایران و جهان از کارهای اولیه ­ام بوده است. دیگر کتاب های تاریخ پوشاک را مطالعه کنید.

  دست یافتن به برخی تصاویر آثار باقی مانده بدون یاری رؤسا و کارمندان محترم موزه ­های: ملی ایران، رضا عباسی، مردم شناسی، سعدآباد در تهران، تخت جمشید (شیراز) و موزه­های مردم شناسی در شهرستان­ها میسر نمی­شد؛ در سفرهایم به شهرهای مختلف ایران از جمله شیراز، گرگان، مشهد، کرمانشاه، ساری، یزد، کاشان، نایین و اصفهان از مساعدت­های رؤسای میراث فرهنگی وقت در این شهرها در سال­های 1376 تا 1379 و همچنین از کمک­های مؤثر بخش فرهنگی سفارت­خانه ­های ژاپن، فرانسه و ایتالیا در تهران و مساعدت کارمندان محترم کتابخانه­ های مجلس، وزارت ارشاد، فرهنگستان ادب فارسی، موزه­ی ایران باستان و کتابخانه ­ی ملی ایران به ویژه بخش ایران شناسی و یا دوستانی که کتابخانه ی غنی و خصوصی شان را در اختیار من گذاردند. از جمله خانم شکوه هجران و همسرشان، برخوردار بوده­ ام.با ادای سپاس فراوان از تمامی آن­ها! و اکنون که مقدمات چاپ ششم این کتاب به همت جناب آقای سیاوش باقرزاده مدیریت انتشارات هیرمند فراهم آمده، ضمن سپاسگذاری از ایشان لازم می­دانم از تمامی کسانی که در چاپ و نشر آن مؤثر بوده­ اند به ویژه خانم­ها ساناز سلیمانی­فر و سارا بدخشان تشکر کنم.

کتابهای بیشتر: کتاب بیست روش برای ترسیم پوشاک

مقدمه هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی

مقدمه کتاب هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی | بطور کلی بررسی داستان تاریخی پوشاک، جدا از بررسی تمدن و تاریخ اجتماعی و اعتقادی بشر، امکان پذیر نیست. از این رو ناگزیریم که سیری در تاریخ سیاسی و اجتماعی انسان داشته باشیم تا بتوانیم در کنار آن به چگونگی تحول تن پوش اقوام ایرانی از کهن ترین زمان تاکنون بپردازیم؛ زیرا پوشاک مبین تحولات یک جامعه و در عین حال بیانگر تفاوت هایی است که میان اقشار آن جامعه وجود دارد. هرگاه ما بتوانیم تغییر و تبدیل انسان جنگلی و غارنشین را به انسان متمدن و هوشمند امروزی مورد بررسی قرار دهیم، تا اندازه ای خواهیم توانست به چگونگی پوشاک او و علل تغییر فرم آن پی ببریم؛ و این حاصل نمی شود مگر به کمک علم مردم شناسی تاریخ از طریق باستان شناسی.

   پیش از تاریخ و تاریخ متکی به باستان شناسی است؛ باستان شناسی خود دنباله­ ی تاریخ طبیعی است. با کمک باستان شناسان می توان مراحل پیشرفت بشر را در دوره های پیش از تاریخ و دوران تاریخی تعقیب کرد؛ باستان شناسان نیز از طریق مدارک و اسناد مکتوب (در نقاطی که خط مورد استفاده قرار گرفته است) و یا از طریق آثار باقی مانده (نقاشی، مجسّمه، نقش برجسته)، البته در نقاطی که خط دیرتر کاربرد یافته، اطلاعاتی را در اختیار ما قرار می دهند.

   بدین ترتیب است که پی می بریم که انسان در آغاز آفرینش نیازی به پوشش تن و سر نداشته است. زیرا بدنش پوشیده از مو بوده؛ ولی در نتیجه ی تکامل و کم شدن موهای روی پوست بدن، که به لحاظ تأثيراوضاع طبیعی رخ داده بود، احساس نیاز به پوشاندن تن و سر برای دفاع از خود تر مسایل گرما و سرما و سایر عوامل طبیعی در او قوت گرفت و گرنه، «ظن غالب آن است که لباس در ابتدا، برای زینت ایجاد شده و بیش­تر برای آن بوده است که یا از ارتباط جنسی جلو گیرد و یا آن را تشدید کند، نه برای آن که دفاع سرما باشد یا عورت را بپوشاند! گرچه بشر اولیه با چنین انگیزه­ای به ایجاد پوشاک پرداخته است ولی بعد­ها، همان­طور که در بالا گفته شد، مقابله با گرما و سرما برایشان مطرح بوده است و ابتدا به تقلید از جانوران، اولین پوشش تن و سر را از پوست انتخاب کرد؛ چنان­چه ملاحظه می­کنیم انسان­های اولیه از پوشاک همان چیزی را طلب می­کردند که انسان­های امروزی می­خواهند؛ یعنی نمایش اندام زیبا نه پوشاندن برهنگی! و چون سر آدمی همواره مورد توجه بشر بوده، پوشش آن نیز از اهمیّت خاصّی برخوردار بوده است.

   داستان چگونگی سکونت یافتن بشر اولیه با نژادهای مختلف خود داستان مفصّلی است که از مبحث این کتاب خارج است. ولی آنچه که شایان ذکر است، این است که پیش از تاریخ زندگی انسان و فعالیتهای اوصرفاً برای بهتر شدن شرایط زندگی و فراهم آوردن وسایل و تجهیزاتی برای انطباق با محیط زیست بود؛ او با مغز خود که مرکز تفکر و تعقل است به کشف امور می­پرداخت و با دست به ساختن تجهیزاتی مانند بیل و کلنگ برای کشاورزی و حفر زمین، سلاح­های مختلف برای شکار و غیره و ساختن وسیله ­ی دوخت و دوز برای تهیه پوشاک خود.

   اما به همان سان که بشر مراحل اولیه­ ی تمدن را طی می­کرد پوشش او نیز همانند وسایل و تجهیزات زیست محیطی­ اش بار دیگر جنبه­ ی تفنّن و آرایش یافت. و به مقتضای اوضاع طبیعی و اقلیمی، میزان درجه­ ی تمدن و فرهنگ، عوامل اجتماعی و اقتصادی و اعتقادی، در طی قرون و اعصار تغییر شکل داد تا این­که وسیله ­ای شد برای ابراز سلیقه و نماد اختلاف طبقاتی؛ یعنی قطع نظر از احتیاج و تغییرات جوی- محیطی، تغییرات فرم و جنس تن پوش را موجب شد؛ و به لحاظ میزان درجه­ ی تمدن و تسلط حکومت­ها، کم کم تن پوش شکل معینی پیدا کرد که سبب بوجود آمدن مد شد؛ مد، از دیرباز تابع قدرت­ها و تمدن ملت­ها بوده ­است؛ و در هر دوره­ای از تاریخ بسر تابع یکی از حکومت­های قدرتمند؛ مثلاً تمدن مصر و پوشاک آن که یکی از قدیمی­ترین تمدن­ها و مظاهر آن می­باشد برکسی پوشیده نیست ولی هنگامی که ایران به دلیل قدرتمند بودن، مهد تمدن مشرق زمین و حتی جهان آن روز (عهد باستان) به شمار می­آمد، بیش­تر ملل آن روزگاران خواه  و ناخواه تابع آداب و رسوم و فرهنگ و تمدن ایران زمین بوده ­اند؛ کشفیات جدید باستان شناسی از نفوذ یکی از مظاهر تمدن ایران یعنی تن پوش و مد ایرانی در نقاط مختلف حکایت می کند؛ و در دوران بعدی وقتی که یونان و روم بر دنیا مسلط و دارای تمدنی بالنده شدند، فرم تن پوش آن­ها که از مظاهر تمدن آنان بود مورد توجه جهانیان قرار گرفت؛ هنگامی که فرانسه به اوج عظمت تمدن رسید، مد فرانسوی مورد تقلید واقع شد (که هنوز هم در ممالک مختلف نفوذ دارد)؛ بعد از جنگ جهانی دوم نیز مد آمریکایی نفوذ زیادی در میان ملل دنیا پیدا کرد؛ و اکنون گرچه مد اروپایی (ایتالیایی و فرانسوی) رایج است، ولی در مدهایی که طراحان بزرگ جهان برای تن پوش مردان و زنان امروز طراحی کرده اند، می توان تأثیر مظاهر تمدن و فرهنگ ایران باستان و حتی ایران بعد از اسلام را مشاهده کرد؛ نظیر آنچه که در تن پوش سوارکاران مسابقات اسب سواری مشاهده می شود که برگرفته از تن پوش سواران مادی و ساسانی (در پیش از اسلام) و یا سلجوقی و غیره (در بعد از اسلام) است. و مدسازان آن­هارا به عنوان لباس سواری و یا شکار ارائه داده اند. به هر تقدیر این تعامل همواره در همه ی اعصار زندگی بشر وجود داشته است؛ و هنر و تمدن و فرهنگی در جوامع ملت های مختلف تأثیر قطعی خود را می گذارند. ویل دورانت در کتاب تاریخ تمدن خود ضمن برشمردن عواملی که سبب رشد و یا انقراض تمدن می شود، عامل تربیت را نیز عاملی اساسی میداند؛ زیرا معتقد است تربیت می تواند مدنیت را از نسلی به نسل دیگر به طرز صحیحی منتقل سازد؛ البته اصولاً در طرح عامل تربیت عامل دین را نباید ندیده گرفت؛ در ضمن «تاریخ تربیت یک ملت را نباید تاریخ مدارس آن فرض کرد بلکه باید تاریخ تمدن آن ملت دانست».

   بنابراین مطالعه و تحقیق درباره­ ی پوشش تن آدمیان از آغاز تا امروز مستلزم مطالعه و تحقیق درباره ­ی چگونگی متحوّل شدن بشر و محیط زیست اش و اوضاع اجتماعی و فرهنگی او و بطور کلی متمدن شدن اوست؛ و این سیر تاریخ و پیش از تاریخ را می­طلبد. البته وقتی از مظاهر تمدن (از جمله تن پوش) سخن به میان می­آوریم باید معنای کلمات تمدن و فرهنگ را مورد مداقه قرار دهیم و همچنین نباید از نظر دور بداریم  که انقلاب انفورماتیک، همانطور که جنبه­های مختلف زندگی فردی و اجتماعی را تحت تأثیر قرار داد، در ارائه مدل تن پوش­ها نیز بی تأثیر نبوده است؛ زیرا در اقصی نقاط دنیا یک آدم ساده و روستایی در دهکده­ی جهانی تحت تأثیر مدل­هایی است که اینترنت، ماهواره و رسانه ­های تصویری به او عرضه می­دارند و لزومی ندارد دیگر در اجتماعات مختلف شرکت نماید تا از مد روز باخبر شود؛ حتی خود زیبایی و هنر ناب دیگر مطرح نیست، زیرا از این به بعد زیبایی شناسی و هنر کاربردی مورد نظر است و هم زمان، تن پوش جامعه ­ی جهانی کاربردی می­شود؛ در اینجاست که عامل تربیت نقش مهمی در هویت ملی و منطقه­ ای ایفا می­کند.

از دیگر کتابهای تاریخ پوشاک: کتاب پوشاک ایرانیان در عصر قاجار

فهرست مطالب کتاب هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی

  • بخش اول:
  • گونه­های مختلف پوشش تن و سر در پیش از تاریخ
  • بخش دوم:
  • پوشاک ساکنان بومی فلات ایران و اقوام قالب (سومریان، اکّدیان، بابلیان، آشوریان)
  • پوشاک ایلامیان
  • بخش سوم:
  • پوشاک اقوام آریایی (ماد و پارس)
  • بخش چهارم:
  • پوشاک سلوکی­ها
  • زیورآلات سلوکی­ها
  • تصاویر رنگی
  • بخش پنجم: پوشاک قوم پارت (اشکانی)
  • پوشاک مردان: پیراهن بالای زانو(تونیک)، شلوار، شنل، کمربند
  • پوشش سر
  • پوشش پا
  • پوشاک زنان: پیراهن (تونیک)، شلوار
  • بخش ششم: پوشاک ساسانیان
  • پوشاک مردان: پیراهن (تونیک)، شلوار، ارخالق یا کت کوتاه، مانتو شنل
  • پوشش سر: (کلاه مردم عادی و تاج پادشاهان)
  • پوشش پا
  • زیورآلات
  • پوشاک نبرد
  • پوشاک زنان: پیراهن بلند دراپه دار، شلوار، دهان­بند، شال، چادر و دستار
  • پوشاک دوره­ ی اسلامی
  • بخش هفتم: پوشاک اعراب در آغاز دوره­ی اسلامی
  • پوشاک دوره­ی سلطه­ی عباسیان
  • پوشاک مردان
  • پوشاک زنان
  • بخش هشتم:
  • پوشاک ایرانیان در قرون اولیه­ی اسلامی تا دوره­ی سامانیان
  • بخش نهم: پوشاک در دوره ­ی سامانیان تا ایلخانیان
  • پوشاک مردان: پیراهن یا قمیص (تونیک)، ارخالق یا کُرته، پیراهن زیر، قبا با روپوش، شنل یا ردا
  • فوطه یا لنگ
  • کمربند و شال
  • پوشاک نبرد
  • زیورآلات
  • بخش دهم: پوشاک در دوره ­ی ایلخانیان
  • پوشاک مردان: پیراهن بلند، پیراهن زیر، قبا یا تن پوش رو، جبّه، عباء و ردا، شلوار یا سروال، کمربند و شال و دستکش
  • شال و دستکش
  • پوشش سر: (کلاه، دستار یا عمامه، تاج)
  • پارچه بافی
  • تصاویر رنگی
  • بخش یازدهم: پوشاک در دوره­ ی صفویان
  • پوشاک مردان: پیراهن (تونیک)، کلیجه یا نیم تنه کوتاه، قبا، مانتو یا ردا، عباء یا شنل آستین دار، شال کمر و کمربند و دستکش، کردی یا کاتبی(کادبی)، شلوار
  • پوشش سر: (تاج قزلباش، دستار «دلبند»، کلاه پوستی»
  • پوشش پا: (جوراب و نیم چکمه و یا چکمه پارچه­ای، کفش، نیم چکمه چرمی)
  • بخش دوازدهم: پوشاک در دوران افشاریان و زندیان
  • پوشش سر: (توری و کلاهک، مقنعه، چادر و روبنده)
  • پوشش پا: (کفش، چکمه پارچه­ای یا چاقور)
  • پارچه بافی
  • بخش سیزدهم: پوشاک در دوره­ ی قاجاریه
  • پوشاک مردان: پیراهن زیر یا زیرپوش، پیراهن رو، ارخالق و جلیقه، قبا با جبه، کلیجه، شال کمر و کمربند، سرداری، کپنک یا کفنک، عبا و شنل، شلوار
  • پوشش سر: (کلاه، دستار و عمامه، کلاه و شال، یا شال و کلاه، تاج و تاج و کلاه)
  • پوشش پا: (جوراب، چاقچور، کفش)
  • زیورآلات
  • پارجه بافی
  • تصاویر رنگی

تعداد صفحات: 660

ناشر: انتشارات هیرمند

عرض: 17

ارتفاع: 24

ثبت نظر

امتیاز شما: